Werken in stilte.  

PAS ALS JE AL DIE ZOEMENDE BAKJES UITSCHAKELT BESEF JE HOE STIL HET IS.

De meesten onder ons herinneren zich nog de rumoerige, of moet ik zeggen luidruchtige, tijden van super 8. Een camera was zeker niet geluidloos. Er ratelde altijd wel iets in dat magische doosje. Ook de viewer die we bij de montage gebruikte piepte en rammelde wanneer we hem gebruikten. En over de projectoren zullen we maar helemaal zwijgen. Sommige zouden zich beter “Singer” genoemd hebben in plaats van “Elmo”. Een naaimachine had er niet aan. De geluidskwaliteit van super 8 was ook al niet om over naar huis te schrijven.

Vandaag maakt onze camera en onze videorecorder nog amper lawaai. Het toestel maakt misschien wat zoemend lawaai wanneer we snelspoelen, of bij het laden van de cassette verder horen we het niet.

Heel wat van onze videoliefhebbers monteren op een computer en je weet, een Casablanca is ook een computer. In computers zitten meestal ventilators en het is verbluffend hoe stil het wordt als we ze uitschakelen. Hoe sneller de computer, hoe meer warmte ze produceren. Bij een oude pentium 133 MHz werd ongeveer 20W in warmte omgezet. Meestal was dit al haalbaar met een bescheiden koelvin. Later werd de frequentie opgedreven tot 200 MHz. Er werd dan 35 a 40 W in warmte omgezet en dat kon niet meer met een kleine koelvin. Een grote koelvin was niet de goedkoopste en eenvoudigste oplossing. Het was veel handiger een kleine ventilator op de koelvin te bevestigen. Daarenboven begon de voeding ook heel wat meer warmte te produceren en moest de stille ventilator van de voeding door een krachtiger en geluidsluchtiger type vervangen worden. Vandaag spreken we niet meer in termen van MHz maar in termen van GHz. Dit is een factor 1000 sneller. Bovendien zijn de processors kleiner geworden. De behuizing is meestal wel wat groter, maar dat heeft te maken met het aantal pootjes dat men op het component moet voorzien. Dit zijn er zo maar even 478... ! Intern wordt de warmte op een veel kleinere oppervlakte ontwikkeld. Dit maakt dat de processor, die vandaag gemakkelijk zo een 70 W in warmte omzet, om een perfecte koeling vraagt. Het volstaat niet meer om alleen de processor van een ventilator te voorzien. Ook is er een ventilator nodig om de warmte uit de kast te krijgen. Het eindresultaat is dat het geheel heel wat kabaal maakt. Dit vervelend zoemend lawaai werkt stresserend en vermoeiend. Het is dan ook een uitdaging om een computer zo geruisloos mogelijk te maken. Er zijn een aantal dingen die we kunnen doen.
Gebruik vooral grote ventilatoren. Deze maken minder lawaai dan kleine ventilatoren voor dezelfde luchtverplaatsing. Zorg dat de lucht zich ongehinderd kan verplaatsen. Meestal worden ventilatoren op een geperforeerde stuk van de kast gemonteerd. Er is dan ook amper 50% van de oppervlakte open om lucht te laten doorstromen. Als je kan maak dan het gat aan de ventilator volledig open. Bedenk wel dat, als je een dergelijk modificatie wil uitvoeren, je de computer volledig moet demonteren. Er mag uiteraard absoluut geen ijzervijlsel tussen de elektronische componenten komen. Nogal frequent word ook vooraan in de kast een ventilator voorzien. Hier moet je er op toekijken dat hij wel degelijk koele lucht van buiten de kast aanzuigt en niet gewoon de warme lucht laat circuleren. Meestal kan dit met wat eenvoudig knutsel werk bekomen worden. Meestal worden de ventilatoren zo gedimensioneerd dat ze de computer koel kunnen houden op het moment dat hij de meeste warmte produceert. Besef echter wel dat de processor de meeste warmte produceert wanneer we beelden laten renderen. Wanneer wij gewoon met ons montageprogramma aan het werken zijn zal de processor al bij al nog niet zo veel warmte produceren. Ideaal is dan ook dat de ventilators sneller gaan draaien naarmate er meer warmte in de kast wordt geproduceerd. Meestal kan je in de gespecialiseerde zaak wel een printje vinden dat dit bewerkstelligd. De temperatuur word op een kritische plaats gemeten en zorgt dat de ventilator snel genoeg draait om de zaak koel te houden.ok hier zal er wat knutselwerk nodig zijn om het geheel naar behoren in te bouwen.
De koelvin en ventilator die gebruikt word om de processor koel te houden is een zeer belangrijk onderdeel. Koper is een betere warmtegeleider als aluminium. Dit maakt koperen kolvinnen meestal een stuk efficiënter als een aluminium exemplaar. Zorg ook voor een koelvin met zoveel mogelijk vinnen zodat het koeloppervlak zo groot mogelijk is. Let erop dat je hier ook een grote ventilator hebt en geen klein luidruchtig model. Het volgende onderdeel dat aardig wat vervelend lawaai kan produceren is de harde schijf. De truc bestaat erin de harde schijf zoveel mogelijk akoestisch van de kast te isoleren. Een zoektocht op internet bracht de volgende oplossing aan het licht :
 

Wat knutselwerk zorgde voor een eigen identieke oplossing. Twee brackets die verkocht worden om een 3.5” harde schijf in een 5.25” sleuf te monteren, een aluminium plaat en wat knutsel- en soldeerwerk leverde de volgende oplossing ( zie foto). Een laatste probleem is het metaal van de kast zelf. Meestal gaan de grote oppervlakte van de kast gewillig resoneren op al de trillingen die door de ventilatoren worden opgewekt. Zorg dan ook dat ventilatoren akoestisch geďsoleerd van de kast worden gemonteerd. Je kan dit bekomen door wat rubber tussen de ventilator en de metalen wand te kleven. Ook kan je de kast binnenin bekleden met geluidsisolerend materiaal. Dit materiaal moet dan wel over de gehele oppervlak op de metalen delen gekleefd zijn. De bedoeling is niet het geluid in de kast te houden, dat ook natuurlijk, maar vooral om te verhinderen dat de kast gaat trillen en zelf geluid begint uit te stralen. Al deze trucjes maakte de computer opvallend stiller. Toegegeven tijdens het renderen wordt hij wel weer behoorlijk luidruchtug, doch de ‘scherpe’ kantjes van het geluid blijven weg. We kunnen dan niet meer spreken van kabaal, maar van een dof geluid van luchtverplaatsing. De echte knutselaar kan zich aan deze geluidsreducerende oefening wagen. Besef echter dat er heel wat knutselwerk voor nodig is en op zijn minst een volledige demontage van de computer. De processor koelvin is niet direct goedkoop te noemen. Een iets wat degelijke en stille koeler kost al snel 45€! Doch het was de moeite waard. We spreken toch bij het veel betere geluid, dat video ons kan bieden, over signaal ruis afstand. Wat voor zin heeft dit als de computer evenveel ‘ruis’ produceert dan er geluid is! Het gevoel van lekker stil is bij mij nu wel verdwenen als ik mijn computer uitschakel, en dat terwijl ik weet dat ik nog verder kan gaan, doch dat zou de garantie in gevaar brengen!